Grootvader of groot vader

Ik weet het antwoord niet, wat ik wel besef is dat ik me voel uitgenodigd om vorm aan te geven aan mijn grootvaderschap. Op welke manier dan ook vanuit observatie, niet oordelend, vanuit het niet weten zoveel mogelijk in verbinding met de mensen om mij heen.

Mijn grootvader Jelle Hainje is in december 1968 overleden. Ik ben in februari 1969 geboren en vernoemd naar hem. Achteraf besef ik dat ik midden in de rouwperiode geboren ben; mijn oma ziet er op mijn eerste babyfoto’s vaak bedroefd uit. Ik heb daar als kind niet veel aandacht aan besteed of geen last van gehad. Ik had gewoon één oma: de moeder van mijn vader en de rest was dood. Dat sommige kinderen vier of vijf opa’s en oma’s hadden, dat vond ik niet gek en eigenlijk ook wel oké. 

Waar het ontbreken van mijn opa voor gezorgd heeft is dat ik me geen voorstelling kan maken wat nou de opa- of grootvaderenergie is.

Mijn kinderen zijn opgegroeid met twee oma’s en twee opa’s. Zij hebben wel de grootvaderliefde ontvangen: samen met opa fietsen, tuinieren, fotoboeken kijken of gewoon lekker bankhangen. Het was de onvoorwaardelijke liefde van een oude wijze man die af en toe een oogje dichtkneep als er iets gebeurde wat eigenlijk niet mocht. Ik heb daar van genoten; zeker ook om te zien hoe mijn eigen vader betrokken was bij mijn kinderen. In de tijd dat ik opgroeide koos míjn vader voor zijn carrière en was daardoor vaak niet thuis.

In 2013 overleed mijn vader op vakantie in het buitenland. Ik was verbaasd, geschrokken en ik voelde onmacht, hoe moet dat nu dan? Hoe kan ik nu al de oudste man zijn van het gezin Hainje? Mijn vader heeft mij dat nooit geleerd, voorgeleefd of mij erop voorbereid. Ik heb een lange periode in verwarring geleefd. Hoe geef ik vorm aan deze rol? Is deze rol wel voor mij weggelegd? Daarnaast was het nog niet volledig schoon tussen mij en mijn vader. Die last kwam daar nog bij. Ik voelde me alleen. Ik had geen ankerpunt meer, mijn mannelijke voorouders waren allemaal overgegaan naar de andere wereld. Ik voelde me stuurloos. Na de dood van mijn vader heb ik zijn nabijheid nooit gevoeld of ervaren. Door lichaamswerk, gesprekken en het helen van de familielijn is het voor mij rustiger geworden. Door de tijd ben ik misschien zelf ook wat milder geworden. Ik ben erachter gekomen dat ik de rol als oudste man van het gezin zelf naar believen mag invullen. 

Op 1 november 2025 heb ik een zweethut begeleid en het thema was afscheid nemen en/of het eren van de overledenen. Ik heb in deze ceremonie gerouwd om mijn grootvader. Ik heb hem bedankt dat ik leef. Ik heb uitgesproken dat ik dankbaar ben voor zijn energie, de energie van een krachtige stamvader. Ik heb intens verdriet gevoeld, zonder geluid liepen de tranen over mijn wangen. Verdriet en dankbaarheid verstrengelden zich op een warme manier. Op het moment dat de zweethutceremonie ten einde was en ik opnieuw geboren werd, voelde ik de warme nabijheid van mijn vader. Ik voelde de liefde en de trots (die hij niet kon uitspreken). Op 2 november, zijn geboortedag én de dag van Allerzielen, was hij het grootste deel van de dag bij mij. Ik vond het heerlijk alsof er iets geopend was waarvan ik wist dat het dicht zat maar dacht dat het niet open kon. Ik heb die dag genoten met hoofdletters en ik heb ook het gevoel dat ik vaker de aanwezigheid van mijn vader ga voelen. Er is iets geheeld. 

Ik heb veel zitten denken, soms mijmeren wat ik nou vind dat het grootvaderschap inhoudt. Ik kon daar nooit echt een antwoord op geven wat overigens oké is, want niet iedere vraag hoeft beantwoord te worden. In de periode na de zweethutceremonie werd het me meer en meer duidelijk dat een grootvader dient te ‘zijn’, te zijn met alles wat er is. Ik mag meegaan in de verwondering van het jonge kind, sturend aanwezig zijn voor de jongvolwassenen, maar vooral ‘zijn’, met alle ervaring die het leven mij gegeven heeft. 

Nou, ik merk dat ik daar nog niet helemaal ben. Ik ben 56, wat misschien ook wel aan de jonge kant is voor een grootvader. Wat ik wel kan is voorleven, benoemen wat voor mij waarde heeft en zo veel mogelijk geweldloos communiceren vanuit het niet weten zonder oordeel. Ik heb ook wel zo’n beetje besloten dat ik nog geen grootvader ben. Ik heb wel een groot vaderschapsgevoel. Ik ben er voor mijn eigen kinderen wanneer ze wat nodig hebben. Ik luister naar hun verhalen over hun jeugd en wat ik als ouder misschien anders had kunnen doen. Soms geef ik context, soms hoor ik alleen aan en zeg ‘wat was dat een vervelende situatie, erg vervelend voor je, ik had dat anders kunnen doen’. 

In mij zit een ‘drive’ waarin ik jongeren wat wil leren, levenslessen, kleine vaardigheden (lifehacks), kennis overbrengen. Ik werk als consumptief docent in het speciaal onderwijs en ik merk dat door samen met leerlingen te koken, ik in verbinding kom met hen. Ik heb geen taboes. Overal mag over gesproken worden en waar nodig maak ik ruimte voor een gesprek.  De gesprekken gaan over de dagelijkse dingen thuis, seksualiteit, de onzekerheid die ze voelen en over ruimte innemen. Mooi om te zien dat leerlingen dan ervaren dat er meer jongeren zijn die tegen dezelfde dingen aanlopen. Ik stap regelmatig in de rol van gespreksleider over gendertransformaties en de alfabetgemeenschap (LHBTQ). De meningen over dit onderwerp liggen nogal uiteen, de meeste meningen komen uit het gezin waar de leerlingen uit komen.

Ik ben een zoeker, ik zoek naar contact, ik zoek naar oplossingen om zo te kijken waar bepaald onwenselijk gedrag vandaan komt. Ik zet humor in, onwetendheid, sarcasme en laat mijn kwetsbaarheid zien. Ik denk dat mijn invulling op dit moment van mijn groot    vaderschapgevoel is, de jongeren helpen om zichzelf te vormen. Te vormen naar een evenwichtig persoon en samen met mijn collega’s de jongeren te begeleiden naar de voor hem/haar/het/hen juiste plek in de maatschappij.

Aho!

Jelle
Zutphen, 1 december 2025